Op een solo-motor rijden we met twee, niet meer. De regel lijkt eenvoudig, maar wordt complex zodra we een zijspan toevoegen of een kind vervoeren. Het aantal toegestane passagiers hangt vooral af van wat er op het kentekenbewijs van het voertuig staat, en niet van de fysiek beschikbare ruimte op het zadel of in de bak.
Kentekenbewijs en homologatie: de enige referentie die telt
Men denkt vaak dat een motor standaard twee personen kan vervoeren. In de praktijk bepaalt het aantal plaatsen dat op het kentekenbewijs staat de wettelijke limiet. Een goedgekeurd zijspan met drie plaatsen staat een bestuurder en twee passagiers toe. Een model dat goedgekeurd is voor twee plaatsen staat slechts één passagier toe, ook al lijkt de bak groot genoeg om er meer in te vervoeren.
Artikel R311-1 van de Wegcode verduidelijkt dat de toevoeging van een zijspan aan een motorfiets de classificatie ervan niet verandert. De motor blijft gecategoriseerd als L3e of L4e. De vermelding “SOLO/SIDE-CAR” of “SIDE-CAR” op het kentekenbewijs geeft aan of de bak gemakkelijk demontabel is of dat deze geïntegreerd is in het chassis. Om beter te begrijpen wat het aantal passagiers op een motor met of zonder zijspan is, blijft het kentekenbewijs het referentiedocument.
Wanneer het zijspan demontabel is zonder significante wijziging van het frame, staat er “SOLO/SIDE-CAR” op het kentekenbewijs. Wanneer de wielbasis, de remmen of het chassis zijn gewijzigd, verandert de vermelding in “SIDE-CAR” en moet het voertuig een nieuwe goedkeuring ondergaan voordat het kan rijden.
Solo-motor: volwassen passagier en bijzondere situatie van het kind
Op een motor zonder zijspan is de regel duidelijk: één bestuurder en maximaal één passagier. De passagier moet beschikken over een zadel, voetsteunen en handgrepen. Zonder deze uitrusting is het verboden om iemand te vervoeren, zelfs niet voor een korte rit.
Voor een kind schrijft de Wegcode een minimumleeftijd van vijf jaar voor. Daaronder is vervoer verboden, behalve in een zijspan dat is uitgerust met een veiligheidsgordel of een goedgekeurd beveiligingssysteem. Het zijspan wordt dan de enige wettelijke optie om een kind onder de vijf jaar mee te nemen.
Een punt dat de ervaringen uit de praktijk bevestigen: zelfs boven de vijf jaar is een kind dat de voetsteunen niet kan bereiken niet veilig. Het regelgevend kader stelt een minimum, maar de verantwoordelijkheid van de bestuurder gaat verder dan alleen administratieve conformiteit.
Verplichte uitrusting voor de passagier van het zijspan
De passagier die in de bak van een zijspan zit, is onderworpen aan dezelfde verplichtingen als de bestuurder op één centraal punt: het dragen van een goedgekeurde helm blijft verplicht, tenzij het zijspan is uitgerust met een veiligheidsgordel en een goedgekeurd gesloten structuur (een zeldzaam geval, beperkt tot bepaalde modellen van fabrikanten).
Hier zijn de elementen die u moet controleren voordat u de weg op gaat met een passagier in de bak:
- Goedgekeurde CE-helm die wordt gedragen en vastgemaakt, voor zowel de bestuurder als elke passagier.
- Actueel kentekenbewijs dat de zijspanconfiguratie en het aantal toegestane plaatsen vermeldt.
- Geschikt beveiligingssysteem als een kind onder de vijf jaar in de bak reist.
- Totaal voertuigbreedte die voldoet aan de regelgeving (die de limiet van artikel R312-10 van de Wegcode niet overschrijdt).
Zijspan en significante wijziging: wanneer de homologatie verandert
Een zijspan op een motor monteren is niet alleen maar een bak op het frame schroeven. Zodra de operatie het chassis, de wielbasis, het remsysteem of de gewichtsverdeling per wiel wijzigt, valt men in de categorie van significante wijzigingen. Het voertuig moet dan opnieuw goedgekeurd worden door de DREAL of een gelijkwaardige dienst.
Concreet betekent dit dat elke wijziging van de technische gegevens op het kentekenbewijs deze verplichting activeert. Een tweedehands zijspan dat is gemonteerd zonder het kentekenbewijs bij te werken, stelt de bestuurder bloot aan een overtreding, maar ook aan een weigering van dekking door de verzekering in geval van schade.
Ongeval met overbelasting van passagiers: wat de verzekering dekt
Rijden met meer passagiers dan toegestane plaatsen is niet alleen een overtreding. In geval van een ongeval kan de verzekeraar een uitsluiting van dekking inroepen wegens niet-naleving van de gebruiksvoorwaarden van het voertuig. De bestuurder staat dan alleen tegenover de materiële en lichamelijke schade.
Voor de slachtoffers die passagier zijn, is de situatie anders. De wet van 5 juli 1985 (Badinter-wet) beschermt niet-bestuurders. Zelfs bij overbelasting heeft een gewonde passagier recht op schadevergoeding, tenzij er sprake is van een onschuldige fout die de exclusieve oorzaak van het ongeval vormt, een begrip dat door de rechtbanken zeer restrictief wordt geïnterpreteerd.
Dit creëert een belangrijke asymmetrie:
- De bestuurder verliest potentieel alle verzekeringsdekking voor de schade die hij lijdt.
- De overbodige passagier blijft in bijna alle gevallen vergoed, dankzij de Badinter-wet.
- De schade aan derden is gedekt door de verplichte aansprakelijkheidsverzekering, maar de verzekeraar kan zich daarna tegen de foutieve bestuurder keren.
De overbelasting van passagiers op een zijspan of motor is dus nooit een onbenullig risico, zelfs als “het past” fysiek. Het kentekenbewijs blijft het referentiedocument, en elke extra niet-goedgekeurde plaats verergert de juridische situatie van de bestuurder in geval van controle of ongeval.
